Кожны год 11 красавіка, у Міжнародны дзень вызвалення вязняў фашысцкіх канцэнтрацыйных лагераў, яны збіраюцца ў музеі баявой садружнасці, каб прыгадаць дзяцінства, абпаленае вайной.

 Каб успомніць любых бацькоў, братоў, сясцёр, аднавяскоўцаў і проста незнаёмых людзей, якія былі побач у той цяжкі  час, суцяшалі, аддавалі апошні кавалак хлеба, абаранялі ад смерці. Часцей за ўсё ў час сустрэчы гучала слова “мамачка”. Толькі дзякуючы самаму блізкаму чалавеку многія былыя малалетнія вязні канцэнтрацыйных лагераў дачакаліся Перамогі і пражылі на гэтым свеце не адзін дзесятак гадоў.

–Мы ўшаноўваем ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны, як герояў, і гэта правільна. Бо яны па– пластунску прапахалі палову Еўропы, здабыўшы Вялікую Перамогу, – дзяліўся думкамі былы малалетні вязень, мастак і сапраўдны патрыёт роднай зямлі Дзмітрый Фёдаравіч Кузякоў.

 – Нягледзячы на шматлікія выпрабаванні ў  іх заўсёды быў выбар: жыць або памерці за сваю Радзіму. Жанчыны-маці, за спінамі якіх знаходзіліся дзеці, нават і гэтага права не мелі. Пры любых умовах і абставінах, хворымі або галоднымі, дома або ў канцэнтрацыйным лагеры яны павінны былі знаходзіцца побач з сынамі і дачушкамі, бо інакш пакаленне, народжанае ў 30-ыя і ў пачатку 40-ых гадоў, проста б  не выжыла. Вечная памяць і нізкі паклон нашым любым матулям  за іх мацярынскі гераізм і самаадданасць.

Калі Дзмітрый Фёдаравіч гаварыў гэтыя словы, яго голас дрыжаў, а вочы напаўняліся слязамі. Ён да дробязяў памятае месяцы, праведзеныя разам з роднымі ў канцэнтрацыйных лагерах, памятае горы трупаў пад снегам, сваіх равеснікаў, якіх пасля смерці крукамі выцягвалі з баракаў, памятае полчышчы вошаў і эпідыміі тыфу. Хлопчыкам ён гэта здолеў перажыць, каб назаўсёды пакінуць у памяці і зрабіць галоўнай тэмай у  сваёй творчасці.

 Невыпадкова перад пачаткам сустрэчы запрошаныя на яе былыя вязні канцэнтрацыйных лагераў з цікавасцю пазнаёміліся з выставай Дзмітрыя Фёдаравіча “І памяць сэрца гаворыць” (на здымку). Карціны, прадстаўленыя на ёй, маюць біяграфічны характар і паказваюць увесь жах знаходжання ў няволі і жыцця на акупіраванай фашыстамі тэрыторыі.

 Кожная фігура, кожны вобраз поўныя драматызму і як нельга лепш расказваюць прадстаўнікам маладога пакалення гісторыю лёсаў іх продкаў. Дзмітрый Фёдаравіч спыняўся ля сваіх работ і дзяліўся ўласнымі ўспамінамі, дзякуючы якім і з’явіліся карціны на свет.

Ёсць пра што ўспомніць і жыхарцы райцэнтра Вользе Ягораўне Мурзо. Яна сустрэла вайну зусім маленькай дзяўчынкай, аднак асобныя моманты ўсё ж змаглі назаўсёды ўрэзацца ў яе памяць. Яна ўспамінае, як разам з маці, бабуляй і малодшай сястрой хавалася ад куль у склепе ўласнага дома. Як гэты дом падпалілі фашысты, і яе сям’я цудам выбралася з зачыненага склепа.

Як жыхароў яе роднай вёскі Казімірова немец сагнаў у лазню і падпаліў. Як яна і яшчэ адна мясцовая дзяўчынка плакалі перад немцам і прасіліся не паліць людзей, і ён змілаваўся. Як зімой зрабілі будан з яловых галін і грэліся ўнутры каля вогнішча. Як да цела зусім маленькай сястрычкі прымярзалі мокрыя пялёнкі, і ніхто не думаў, што яна выжыве. Як знаходзіліся ў лагеры ў Клясціцах. Пра гэта Вольга Ягораўна і расказала гасцям мерапрыемства.

Аднак не толькі ўспамінамі дзяліліся прысутныя. На сустрэчу  да іх завіталі начальнік упраўлення па працы, занятасці і сацыяльнай абароне райвыканкама Алена Саўчанка, начальнік аддзела ідэалагічнай работы Ірына Гвоздзева, старшыня савета раённай ветэранскай арганізацыі Іна Павядайла.

 Алена Міхайлаўна павіншавала былых малалетніх вязняў са святам і дастаткова падрабязна пазнаёміла  з падтрымкай, якую аказвае дзяржава як людзям іх катэгорыі, так і наогул пажылым і малазабяспечаным.

– На жаль, нас становіцца менш, – у сваім выступленні адзначыла старшыня Расонскай раённай арганізацыйнай структуры ГА “Беларуская асацыяцыя былых непаўналетніх вязняў” Ганна  Аляксандраўна Печкурова. – Але жыццё працягваецца. Мы павінны памятаць адзін пра аднаго, клапаціцца, званіць часцей і дзяліцца як радасцямі, так і праблемамі. Бо нас аб’ядноўваюць аднолькавыя ўспаміны і дзіцячыя гады. Я ўдзячна музею баявой садружнасці за падрыхтаваную сустрэчу, за вашу гасціннасць. Здароўя ўсім вам, аптымізму і выдатнага настрою.

Менавіта яго ўдзельнікам сустрэчы спрабавалі стварыць самадзейныя артысты  СДК пасёлка Міжкалгасбуда, якія спявалі  вядомыя песні. Думаю, падняць настрой былым малалетнім вязням у іх атрымалася.